Tylko Neapol [2026]

„Tylko Neapol” jest trzecią powieścią kryminalną Sylwii Skuzy z cyklu o komisarzu Gromosławie Sidorowiczu, ale można ją czytać bez znajomości wcześniejszych tomów. Autorka jest absolwentką filologii włoskiej i doktorem językoznawstwa włoskiego. Swoją wiedzę o języku, kulturze i obyczajach Włoch znakomicie wykorzystała w powieści dodając książce wiarygodności i autentyzmu. „Tylko Neapol” stanowi ciekawe połączenie kryminalnej zagadki z opowieścią o rodzinnych relacjach i osobistym kryzysie bohatera. Tytułowy Neapol nie tylko stanowi miejsce części wydarzeń, lecz także wpływa na atmosferę powieści oraz sposób, w jaki „Grom” przeżywa trudne chwile i dojrzewa do rozwiązania swoich problemów.

Bohater powieści, komisarz Gromosław Sidorowicz, mieszka i pracuje na Mazurach, gdzie wraz z żoną Suji oczekuje narodzin dziecka. Czasami jednak współpracuje z włoską policją przy sprawach polskich obywateli. Początek książki przedstawia jedną z takich spraw. Wracając z Włoch do Polski, na prośbę ambasady, komisarz dyskretnie czuwa nad bezpieczeństwem Polki i jej córki, które uciekają przed mężem i ojcem, obywatelem Włoch. W ciągu kilku najbliższych miesięcy drogi Amelii, jej rodziców i Sidorowicza ponownie się przecinają. W międzyczasie komisarz przeżywa osobisty dramat. Kiedy nad jeziorem Hańcza, gdzie przebywa Amelia i jej najbliżsi, dochodzi w rodzinie dziewczynki do tragedii, na jaw wychodzą głęboko skrywane rodzinne tajemnice. „Grom” zostaje wciągnięty w rozwikłanie tej zagadki. Ponieważ tropy prowadzą do Neapolu, komisarz rusza tym śladem. Jego motywację do wyjazdu zwiększa chęć ucieczki z miejsc przywołujących bolesne wspomnienia oraz od konieczności podjęcia decyzji o swoim dalszym życiu. Czy Neapol okaże się miejscem, w którym „Grom” znajdzie rozwiązanie kryminalnej zagadki i odnajdzie sens dalszej egzystencji?

Lektura powieści „Tylko Neapol” jest moim pierwszym spotkaniem z twórczością Sylwii Skuzy. Po książkę sięgnęłam ze względu na jej tytuł. Byłam w Neapolu i to miasto wywarło na mnie ogromne wrażenie, dlatego chciałam powrócić do tamtych obrazów i emocji. I nie zawiodłam się. Neapol, jego kontrasty, ciekawostki dotyczące życia jego mieszkańców, informacje o jego kulturze i wierzeniach, będących unikalną mieszanką głębokiego katolicyzmu, pogańskich tradycji oraz starodawnych przesądów, zostały znakomicie pokazane. Autorka przybliża nam neapolitański folklor, przesądy i różnorodne symbole w nimi związane, między innymi crepundia – amulet chroniący i określający tożsamość dziecka. W tych fragmentach widać głęboką znajomość tematu przez Sylwię Skuzę i jej miłość do tego kraju. Wątek kryminalny zaproponowany przez autorkę jest nietypowy. Dramat rozgrywa się w rodzinie, doprowadzając do nagłego wybuchu, a poszukiwanie jego źródła zostawia nas z pytaniami bez ostatecznych odpowiedzi. W tym wątku najważniejszy jest motyw dążenia do prawdy, ale równie istotne okazują się rodzinny kryzys, poczucie winy i pogodzenie się z losem. Wątki związane z komisarzem Sidorowiczem koncentrują się z kolei na radzeniu sobie z traumą, próbie odnalezienia siebie na nowo i rozliczeniu z przeszłością.

Bohaterowie powieści wypadają przekonująco, bo popełniają błędy, ponoszą ich konsekwencje i nie zmieniają się zbyt łatwo. Najbardziej zainteresował mnie Gromosław Sidorowicz. W pracy potrafi być odpowiedzialny, skuteczny i odważny, a wobec cudzych problemów okazuje empatię. Kiedy jednak sam przeżywa kryzys, wycofuje się, zamyka w sobie i ucieka. Właśnie ta sprzeczność jego zachowania sprawiła, że wydał mi się bardziej ludzki i wiarygodny. Rodzina Amelii Fratti ilustruje dramat ludzi, którzy znaleźli się w bardzo trudnej sytuacji w związku z nietypowym przestępstwem. Skutki tego co się wydarzyło niszczą relacje między bliskimi. Każdy z nich radzi sobie z tą sytuacją inaczej, kolejne decyzje tylko pogłębiają kryzys, doprowadzając w końcu do dramatu. Ocena zachowań poszczególnych członków rodziny jest bardzo trudna. Postacią, która wywarła na mnie duże wrażenie jest Kariatydа, gospodyni i przewodniczka Sidorowicza po Neapolu. Zaskakiwała mnie zarówno jej przeszłość, jak i obecne życie oraz liczne talenty. Imponowała mi jej wiedza o mieście, jego specyfice i mieszkańcach. Ważną rolę w powieści odgrywają także postacie drugoplanowe. Członkowie rodziny komisarza znakomicie poszerzają i dopełniają obraz relacji rodzinnych. A mieszkańcy Neapolu pokazują różnorodność miejscowej społeczności. Druga część powieści rozgrywa się w Neapolu, który staje się swego rodzaju bohaterem nieosobowym książki wyraźnie wpływając na jej atmosferę i zachowanie bohatera. Początkowo hałas, chaos i mrok starych uliczek współgrają z zagubieniem Sidorowicza, uciekającego przed samym sobą. Z czasem komisarz odkrywa spokojniejsze miejsca i uczestniczy w wydarzeniach, które zmieniają jego spojrzenie na własne życie. Neapol staje się ostatecznie nie tylko miejscem rozwiązania zagadki, lecz także przestrzenią, w której „Grom” może przezwyciężyć swój kryzys i podjąć najważniejsze decyzje o swojej przyszłości.

Narrator trzecioosobowy skupia się przede wszystkim na Gromosławie, dlatego podczas lektury śledziłam nie tylko rozwój śledztwa, lecz także jego osobiste rozterki. Napięcie budowała nie tylko zagadka, ale również decyzje bohaterów i ich konsekwencje. Narracja płynnie łączy wątki kryminalny z obyczajowym i psychologicznym. Akcja miejscami zwalnia na rzecz opisów Neapolu: jego architektury, kultury, zwyczajów oraz refleksji „Groma”. Język powieści jest przystępny, naturalny i plastyczny. Dialogi brzmią wiarygodnie, a ton narracji płynnie przechodzi od refleksyjnego do pełnego napięcia. Na uwagę zasługuje walor edukacyjny książki, czyli wiedza o Neapolu. Opisy działają na wyobraźnię, lecz nie zmieniają książki w przewodnik turystyczny. Włoskie realia i ciekawostki wpleciono w fabułę swobodnie, co świadczy o wiedzy autorki i dodaje opowieści autentyczności. Zainteresowały mnie nieznane mi wcześniej informacje o włoskiej psychiatrii. Nieco przeszkadzały mi natomiast rzadkie, archaiczne imiona nadane kilku postaciom, ponieważ brzmiały obco i odrywały moją uwagę od fabuły.

Uważam, że powieść „Tylko Neapol” warto przeczytać chociażby dla sugestywnego obrazu miasta, przekonującego portretu głównego bohatera i tematów wykraczających poza typową zagadkę kryminalną. Myślę, że książka będzie interesującą lekturą dla czytelników lubiących Włochy, zainteresowanych neapolitańskim folklorem i historiami o bohaterach przechodzących wewnętrzną przemianę. Mimo spokojniejszego tempa i niejednorodności gatunkowej powieść angażuje emocjonalnie, trzyma w napięciu i pokazuje, że czasem rozwiązanie tajemnicy nie daje odpowiedzi na wszystkie pytania.  Moje pierwsze spotkanie z prozą Sylwii Skuzy, połączeniem kryminału z psychologiczną głębią i neapolitańskim klimatem, było dla mnie interesujące i wciągające.

Są książki, w których miejsce akcji staje się czymś znacznie więcej niż tylko tłem dla wydarzeń. Są miasta, które niemal od początku zaczynają żyć własnym życiem i mam wrażenie, że właśnie taki jest Neapol w „Tylko Neapol” Sylwii Skuzy. To nie jest jedynie włoskie miasto, do którego bohater przyjeżdża, żeby zająć się kolejną sprawą. Neapol staje się częścią historii, jej atmosferą, tajemnicą, a z czasem również pewnego rodzaju sprzymierzeńcem człowieka, który sam nie do końca wie, czego właściwie szuka.

Głównym bohaterem jest komisarz Gromosław Sidorowicz, którego poznajemy w momencie, kiedy jego życie prywatne zaczyna mocno rozmijać się z tym, czego jeszcze niedawno się spodziewał. Jeszcze chwilę wcześniej z radością przygotowywał się do roli ojca, a teraz wyjeżdża, próbując uciec przed problemami, którym nie potrafi sprostać. I właśnie ten element jego historii szczególnie mnie zainteresował, ponieważ Grom nie jest tutaj jedynie policjantem prowadzącym kolejne śledztwo. Jest przede wszystkim człowiekiem, który sam znalazł się w trudnym momencie życia.

A czasami najłatwiej jest uciec.

Trudniej zostać i zmierzyć się z tym, co nas boli.

Grom trafia do Włoch początkowo w związku ze śledztwem dotyczącym polskiego obywatela. Kiedy wydaje się, że jego zadanie dobiega końca, ambasada zwraca się do niego z kolejną prośbą. Tym razem chodzi o dyskretne zapewnienie bezpieczeństwa Polce i jej córce, które uciekają z Włoch przed przemocowym mężem i ojcem.

Już sam ten wątek pokazuje, że historia nie będzie opierała się wyłącznie na klasycznym kryminale. Pojawia się tutaj temat przemocy, ucieczki i potrzeby ochrony osób, które znalazły się w sytuacji, z której bardzo trudno samodzielnie się wydostać. To nie jest łatwy temat, ale właśnie dlatego nadaje opowieści dodatkowego ciężaru emocjonalnego.

Kobieta chce rozpocząć nowe życie.

Chce uciec od człowieka, który powinien być dla niej i jej córki bezpieczeństwem, a stał się jego przeciwieństwem.

Tymczasem nad jeziorem Hańcza dochodzi do dramatu, który całkowicie zmienia kierunek wydarzeń i ponownie prowadzi Groma do Włoch.

I właśnie tutaj zaczyna się dla mnie najbardziej interesująca część tej historii.

Bo kiedy człowiek próbuje uciec od jednego problemu, czasami życie stawia przed nim kolejny. Grom wyjeżdża do Neapolu, być może mając nadzieję, że odległość pozwoli mu choć na chwilę odciąć się od tego, co dzieje się w jego życiu prywatnym. Początkowo miasto nie daje mu jednak ukojenia. Wręcz przeciwnie Neapol staje się miejscem, w którym musi zmierzyć się z kolejnymi wydarzeniami.

A jednak z czasem coś się zmienia.

Neapol zaczyna działać na niego inaczej.

I bardzo podoba mi się ten motyw. Czasami miejsce, do którego trafiamy przypadkiem, okazuje się dokładnie tym miejscem, którego potrzebowaliśmy, choć wcześniej wcale o tym nie wiedzieliśmy. Człowiek może wyjechać z domu, żeby uciec od problemów, ale nie jest w stanie zostawić samego siebie. Można pokonać setki czy tysiące kilometrów, a własne emocje i tak pojadą razem z nami.

Grom musi więc nie tylko rozwiązać sprawę, ale również w pewnym sensie odnaleźć siebie.

I właśnie dlatego jego postać wydaje mi się tak ciekawa.

Komisarz, który zawodowo powinien być człowiekiem opanowanym, logicznym i potrafiącym działać pod presją, prywatnie znajduje się w zupełnie innym miejscu. Problemy, przed którymi próbuje uciec, nie znikają tylko dlatego, że znalazł się we Włoszech. Być może jednak właśnie dystans pozwala mu spojrzeć na nie z innej perspektywy.

Neapol stopniowo zaczyna zmieniać jego główny cel pobytu.

I jestem bardzo ciekawa tego procesu.

Bo czy czasami nie jest tak, że jedziemy gdzieś z konkretnym planem, a życie pokazuje nam zupełnie inną drogę?

W „Tylko Neapol” bardzo ważne wydaje mi się również połączenie polskich i włoskich realiów. Z jednej strony mamy sprawę, która zaczyna się w Polsce, nad jeziorem Hańcza, z drugiej kolejne wydarzenia prowadzą bohatera do Neapolu.

Ta zmiana miejsca sprawia, że historia nabiera szerszego oddechu, a jednocześnie pokazuje, jak bardzo pozornie odległe wydarzenia mogą być ze sobą powiązane.

Szczególnie intryguje mnie fakt, że za kolejnymi wydarzeniami nie stoi wyłącznie kryminalna zagadka. W tle pojawiają się ludzkie dramaty, relacje, strach, ucieczka i konsekwencje decyzji podejmowanych pod wpływem emocji.

To właśnie takie historie lubię najbardziej.

Takie, w których zagadka kryminalna nie jest jedynym powodem, dla którego chce się przewracać kolejne strony.

Ważni są ludzie.

Ich wybory.

Ich słabości.

Ich tajemnice.

I to, co są w stanie zrobić, kiedy zostaną postawieni pod ścianą.

Bardzo mocno przemawia do mnie również motyw ucieczki. Czy naprawdę można uciec od przeszłości? Czy zmiana miejsca wystarczy, żeby zacząć od nowa? A może potrzebujemy przede wszystkim odwagi, żeby spojrzeć wstecz i zaakceptować to, co się wydarzyło?

Grom wyjeżdża, ponieważ nie potrafi poradzić sobie z problemami. Być może liczy na to, że Neapol pozwoli mu na chwilę oddechu. Tymczasem miasto nie daje mu prostych odpowiedzi. Zamiast tego stawia przed nim kolejne wyzwania i sprawia, że jego pobyt zaczyna nabierać zupełnie innego znaczenia.

I tutaj właśnie pojawia się pytanie, które zostało ze mną najmocniej:

Czy czasami trzeba naprawdę daleko wyjechać, żeby zrozumieć rzeczy, które cały czas mieliśmy przed oczami?

Neapol w tej historii wydaje mi się niemal osobnym bohaterem. Miasto pełne kontrastów, historii i własnego charakteru idealnie pasuje do opowieści, w której nic nie jest do końca oczywiste. Z jednej strony Grom przyjeżdża tutaj z konkretnym zadaniem, z drugiej z czasem coraz bardziej wciąga się w świat, którego początkowo wcale nie planował poznawać.

I właśnie wtedy kryminał zaczyna łączyć się z opowieścią o człowieku.

O jego potrzebie znalezienia odpowiedzi.

O próbie uporządkowania życia.

O poszukiwaniu spokoju, którego nie da się kupić ani znaleźć tak po prostu, nawet jeśli zmieni się kraj, język i otoczenie.

„Tylko Neapol” zaciekawił mnie również dlatego, że pokazuje, jak cienka potrafi być granica pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym. Grom jest komisarzem i kolejne sprawy są częścią jego pracy, ale nie można przecież zostawić emocji przed drzwiami komisariatu. Człowiek, który przez cały dzień mierzy się z cudzymi problemami, sam również może mieć własne demony.

I czasami właśnie cudza historia może zmusić go do przyjrzenia się własnej.

W tej książce podoba mi się również to, że za kryminalną warstwą można dostrzec opowieść o drugich szansach. O tym, że nawet jeśli człowiek znajduje się w bardzo trudnym momencie, nie oznacza to, że jego historia musi zakończyć się właśnie tam. Czasami potrzebny jest impuls, niespodziewane spotkanie, wyjazd albo sprawa, której wcale nie chcieliśmy prowadzić, żeby coś w nas zaczęło się zmieniać.

Może właśnie dlatego Neapol z miejsca, które początkowo wydaje się Gromowi ostatnim miejscem, w którym mógłby znaleźć ukojenie, staje się czymś zupełnie innym.

Miejscem, które zaczyna go zmieniać.

I jestem ciekawa, czy można powiedzieć, że czasami to nie my wybieramy miejsce, do którego trafiamy, ale ono wybiera nas.

„Tylko Neapol” Sylwii Skuzy widzę jako historię, w której kryminalna zagadka łączy się z emocjonalną podróżą głównego bohatera. Jest tutaj śledztwo, dramatyczne wydarzenia, tajemnice, ucieczka przed przemocą, polsko-włoski klimat, ale również człowiek, który sam próbuje odnaleźć właściwą drogę.

I chyba właśnie ten drugi wymiar tej historii zainteresował mnie najbardziej.

Bo ostatecznie nie zawsze najważniejsze jest to, dokąd prowadzi śledztwo.

Czasami ważniejsze jest to, dokąd prowadzi ono człowieka, który je prowadzi.

Grom wyjeżdża do Neapolu, żeby uciec przed problemami, ale wygląda na to, że zamiast ucieczki czeka go konfrontacja z kolejną zagadką, z ludźmi, których losy splatają się z jego własnym, ale również z samym sobą.

I właśnie dlatego mam ochotę sprawdzić, co wydarzy się dalej.

Czy Grom odkryje prawdę, której szuka? Czy uda mu się pomóc kobiecie i jej córce? Co naprawdę wydarzyło się nad jeziorem Hańcza? Jakie tajemnice kryją się za wydarzeniami, które ponownie sprowadziły go do Włoch? A przede wszystkim czy Neapol rzeczywiście okaże się dla niego miejscem ucieczki, czy może początkiem zupełnie nowego rozdziału?

Po lekturze opisu „Tylko Neapol”mam również pytanie, które bardzo chciałabym zadać innym czytelnikom:

Czy zdarzyło Wam się kiedyś wyjechać gdzieś z zupełnie innego powodu, a ostatecznie odkryć, że właśnie to miejsce było Wam potrzebne?

I jeszcze jedno czy w kryminałach lubicie, kiedy oprócz samej zagadki kryminalnej równie mocno rozwijane są osobiste historie bohaterów?

Bo ja zdecydowanie tak.

Lubię, kiedy za śledztwem stoi człowiek z własnym bagażem emocji, problemami i pytaniami, na które nie zawsze można znaleźć prostą odpowiedź. A „Tylko Neapol” zapowiada właśnie taką historię kryminalną, ale jednocześnie bardzo ludzką, w której droga do rozwiązania zagadki może okazać się również drogą do odnalezienia siebie.

Powrót do znanych i lubianych bohaterów serii kryminalnej z reguły budzi w czytelniku spory entuzjazm oraz oczekiwanie na dobrze skonstruowaną, emocjonującą intrygę. Powieść „Tylko Neapol” autorstwa Sylwii Skuzy jawiła się jako obiecująca kontynuacja przygód komisarza Gromosława Sidorowicza, znanego z dwóch wcześniejszych tomów. Osadzenie akcji w dusznych, pełnych zabobonów i kontrastów realiach włoskiego Południa dawało ogromne pole do popisu dla stworzenia mrocznego, gęstego kryminału. Niestety, lektura tej liczącej troszkę ponad dwieście stron książki przynosi spore rozczarowanie, pozostawiając poczucie głębokiego niedosytu oraz wrażenie, że potencjał drzemiący w samej historii został bezpowrotnie zaprzepaszczony.

GUBIENIE WĄTKU KRYMINALNEGO

Największym zarzutem wobec tej publikacji jest fakt, że wyrazista, obiecująca na samym początku intryga detektywistyczna po prostu rozpływa się w powietrzu. Obietnica skomplikowanego śledztwa, dotyczącego Polki uciekającej przed przemocowym mężem oraz tajemniczego dramatu nad jeziorem Hańcza, szybko ustępuje miejsca zupełnie innym akcentom. Zamiast zwartego dochodzenia, w którym czuć byłoby ciężar gatunkowy i realne zagrożenie, wątek kryminalny zostaje potraktowany wręcz pretekstowo, jakby autorka w pewnym momencie straciła nim zainteresowanie i postanowiła zepchnąć go w cień, by uniknąć konfrontacji z trudniejszymi wyzwaniami fabularnymi.

Równie blado wypada warstwa psychologiczna. Postać komisarza, który po osobistej tragedii ucieka do Włoch, by odepchnąć od siebie bolesne doświadczenia, miała ogromny potencjał na stworzenie głębokiego portretu złamanego człowieka. Zamiast tego otrzymujemy jednak opis emocji tak spłaszczony i powierzchowny, że trudno w jakikolwiek sposób współczuć bohaterowi. Wielkie, życiowe dramaty i traumy traktowane są w sposób znikomy, a próby nadania im większego ciężaru brzmią nienaturalnie i górnolotnie, nie dając czytelnikowi szansy na autentyczne zaangażowanie się w sytuację protagonisty.

ZAMIAST ŚLEDZTWA PRZEWODNIK TURYSTYCZNY

Kolejnym mankamentem, który znacząco wpływa na obniżenie oceny, jest zaburzenie proporcji między powieścią sensacyjną a literaturą turystyczną. Neapol i jego unikalny folklor, od motywu starorzymskich amuletów dla dzieci, przez tradycyjne przesądy, aż po echa włoskich reform psychiatrycznych z lat siedemdziesiątych, to wątki same w sobie fascynujące. Problemem staje się jednak sposób, w jaki autorka je serwuje. Zamiast wplatać te ciekawostki płynnie w strukturę opowieści, książka momentami sprawia wrażenie beletryzowanego przewodnika, z którego zapałem przepisywane są kolejne strony i historyczne fakty.

Wycieczki po nieoczywistych zakątkach Neapolu zdominowały całą narrację do tego stopnia, że czytelnik zaczyna się zastanawiać, czy czyta jeszcze kryminał, czy sztucznie wydłużany spacer po Włoszech. To zapchanie treści kolejnymi opisami miejsc i zwyczajów odciąga uwagę od tego, co w tego typu literaturze najważniejsze - od tempa, emocji oraz spójności śledztwa. Dodatkowo nienaturalnie brzmiące, archaiczne imiona niektórych postaci potęgują wrażenie pewnego sztucznego dystansu.

WERDYKT

„Tylko Neapol” to pozycja mocno przeciętna, która zawiedzie każdego, kto nastawiał się na mięsisty, trzymający w napięciu kryminał. Ocena wynika bezpośrednio z faktu, że autorka porzuciła obiecujący wątek detektywistyczny na rzecz pobieżnych opisów turystycznych i spłaszczonej psychologii bohaterów. Mimo że w powieści znajdziemy kilka urokliwych detali dotyczących neapolitańskiego folkloru czy lokalnej historii, nie są one w stanie uratować kulejącej struktury całej opowieści.

Książkę można potraktować co najwyżej jako bardzo lekką, niezobowiązującą lekturę tła przed wakacyjnym wyjazdem, jednak jako powieść sensacyjna zawodzi. Książka do zapomnienia, choć przyjemnie się jej słucha w formie audiobooka.

Neapol - stolica Kampanii, piękne miasto położone u stóp Wezuwiusza, które od stuleci podziwiali rozmaici artyści, stało się miejscem, w którym toczy się akcja najnowszej powieści Sylwii Skuzy pt. „Tylko Neapol” z oferty Wydawnictwa MG. Neapol ma w sobie zarówno malowniczość, jak i pewien niepokój, co dobrze współgra z kryminalnym charakterem opowieści. Autorka unika przy tym sprowadzenia Neapolu wyłącznie do pocztówkowego obrazka. Pokazuje przestrzeń pełną kontrastów, w której piękno sąsiaduje z chaosem, a pozornie zwyczajna codzienność może skrywać tajemnice.

Największym atutem powieści jest umiejętne połączenie wątków polskich i włoskich. Autorka nie traktuje Włoch jedynie jako egzotycznej scenerii, lecz buduje fabułę wokół współpracy służb obu państw. Dzięki temu historia nabiera międzynarodowego charakteru, a wydarzenia rozgrywające się w Polsce i Neapolu stopniowo zaczynają się ze sobą łączyć. Pomostem między tymi dwoma światami jest komisarz Gromosław Sidorowicz - bohater, który otrzymuje zadanie prowadzenia śledztwa dotyczącego polskiego obywatela we Włoszech, a jednocześnie musi zmierzyć się ze sprawą Włocha przybywającego do Polski w ślad za swoją rodziną.

Pomysł na tak skonstruowaną intrygę jest interesujący, choć nie wszystkie jej elementy zostały rozwinięte z jednakową siłą. Momentami wielowątkowość działa na korzyść powieści, zwiększając napięcie i pozwalając spojrzeć na wydarzenia z różnych perspektyw. W innych miejscach powoduje jednak wrażenie pewnego rozproszenia. Czytelnik musi śledzić kilka historii jednocześnie, a niektóre zależności pomiędzy bohaterami i wydarzeniami mogłyby zostać przedstawione bardziej klarownie. Fabuła wymaga więc od odbiorcy uwagi, ale nie zawsze nagradza ją proporcjonalnie mocnym zwrotem akcji.

Podobnie można ocenić tempo narracji. Są fragmenty, w których akcja wyraźnie przyspiesza i pojawia się oczekiwane napięcie, ale nie brakuje również momentów spokojniejszych, w których dynamika śledztwa wyraźnie słabnie. Dla jednych czytelników będzie to zaleta. Pozwala bowiem lepiej przyjrzeć się bohaterom i ich motywacjom. Dla innych może okazać się pewnym mankamentem, szczególnie jeśli oczekują od powieści kryminalnej nieustannego napięcia.

Najbardziej przekonująco wypada właśnie Sidorowicz, który scala oba poziomy opowieści. Jego obecność pozwala autorce naturalnie przechodzić między polską i włoską częścią historii. Jednocześnie bohater mógłby zostać jeszcze mocniej pogłębiony psychologicznie. W niektórych sytuacjach jego decyzje wydają się podporządkowane przede wszystkim potrzebom fabuły, a nie w pełni rozwiniętej charakterystyce postaci. Dotyczy to również części bohaterów drugoplanowych, którzy bywają bardziej funkcjonalni dla prowadzonej intrygi niż naprawdę wyraziści.

Na uwagę zasługuje natomiast sposób przedstawienia współpracy polskich i włoskich służb. Ten element nadaje powieści dodatkowego realizmu i pozwala wyjść poza schemat typowej historii kryminalnej rozgrywającej się w jednym miejscu. Jednocześnie właśnie tutaj przydałoby się nieco więcej szczegółów dotyczących procedur i mechanizmów współpracy. Ich mocniejsze zaakcentowanie uczyniłoby śledztwo jeszcze bardziej wiarygodnym i pozwoliłoby lepiej wykorzystać potencjał międzynarodowego charakteru historii.

Skuza stworzyła ciekawą konstrukcję fabularną, łączącą polskie i włoskie realia, rodzinne tajemnice oraz kryminalne śledztwo. Nie wszystkie wątki są jednak równie przekonujące, a momentami można odnieść wrażenie, że autorka próbuje pomieścić w jednej historii więcej, niż pozwala na to jej konstrukcja.

Mimo tych zastrzeżeń powieść ma swój niewątpliwy klimat. Największym zwycięzcą pozostaje chyba sam Neapol: fascynujący, głośny, pełen kontrastów i tajemnic. To właśnie on sprawia, że „Tylko Neapol” wyróżnia się spośród kryminałów, których akcja mogłaby zostać przeniesiona w dowolne miejsce bez większej szkody dla fabuły. Tutaj miejsce ma znaczenie. Wezuwiusz, neapolitańskie uliczki i atmosfera południowych Włoch tworzą scenerię, która nadaje opowieści własny charakter.

„Tylko Neapol” nie jest zatem powieścią pozbawioną słabszych punktów, ale trudno odmówić jej ambicji i pomysłu. To propozycja dla czytelników, którzy od kryminału oczekują nie tylko zagadki, lecz także wyrazistego miejsca akcji i historii przekraczającej granice dwóch państw. Sylwia Skuza zgrabnie łączy polskie i włoskie światy, a komisarz Gromosław Sidorowicz prowadzi czytelnika przez tę nie zawsze równą, ale niewątpliwie interesującą opowieść: od Polski aż po malowniczy i pełen sekretów Neapol.