Władza I Postęp Tysiąc Lat Walki O Technologię I Dobrobyt

Czy postulat, że współczesny czytelnik obawia się książek naukowych, jest nadinterpretacją? Gdy pakujemy walizkę na wyjazd wypoczynkowy, staramy się wyobrazić sobie siebie z filiżanką kawy w ręku, na hamaku bądź w wygodnym hotelowym fotelu i z książką, która, jeśli nie porwie czy zachwyci, to choć pozwoli się przenieść w jakieś przestrzenie miłe zmysłom. I w znakomitej większości tak się dzieje, że czytelnik pragnie przygody, ekstazy, emocji, schwytania przestępcy, ujrzenia oczami wyobraźni ducha w starej kaplicy lub doznania miłosnego uniesienia. Jednak – i dobrze – coraz częściej, także na urlop zaopatrujemy się w literaturę non-fiction, popularno-naukową bądź stricte naukową. Czyżby ona także potrafiła czytelnika wciągnąć lub nawet pochłonąć? Okazuje się, że tak. Jeśli książka, napisana nawet językiem naukowym, potrafi zainteresować czytelnika na tyle, że zamieni na nią kryminał ulubionego autora lub odstawi miłosna historię na rzecz ekonomicznych wywodów, to jest to pozycja zdecydowanie godna polecenia nie tylko na konferencyjne dyskusje między prelegentami. Taką pozycję bez wątpienia stanowi „Władza i postęp”.

No cóż, sama przed sobą przyznam, że tematyką byłam zainteresowana, lecz obawiałam się treści, a zwłaszcza sposobu jej przekazania. Bądź co bądź Autorzy są noblistami w dziedzinie ekonomii, a ich dorobek naukowy jest imponujący. Bezpodstawne obawy zamieniły się w zachwyt. Tak. Od początku książka wprowadza w świat ekonomii, zaczynając od wątków historycznych, które są przedstawione w sposób niezwykle nowatorski. Bo uczą, ale podają czytelnikowi potężna porcję wiedzy o świecie. Dalej jest podobnie; opisy sytuacji znaczących dla tematyki książki stanowią jej zaletę, ponieważ przytaczają wręcz sugestywnie zdarzenia, które są znaczące dla zagadnienia, a jednocześnie prezentujące twardą wiedzę, przydatną – można to określić – współczesnemu obywatelowi świata.

Dzisiaj technologia jest nieodłącznym elementem życia. Już ucieczki, próby odłączenia się czy wegetacje techniczne, nie zdają egzaminu. Współczesne społeczeństwa nie łudzą się. Daliśmy za wygraną i wiemy, że technologia nas nie tyle dogania. Ona nas już przegoniła, panosząc się na dobre w naszym życiu. I to stanowi fundamentalny powód, dla którego tę pozycję należy zgłębić. By wiedzieć, że to, co ma nam permanentnie ułatwiać życie, stanowić może pożywkę, a przede wszystkim źródło wielomiliardowego zarobku, dla tych, którzy, kolokwialnie mówiąc, pociągają za sznurki technologicznego postępu. Autorzy stawiają ciekawą hipotezę; czy te wszystkie lata o polepszenie życia ludzi, były walką o ich dobrobyt, czy też próbą skumulowania władzy w rękach wpływowych notabli i „zagarnięcia” pieniędzy oraz wpływów?
Autorzy poświęcają także wiele miejsca opisom przykładowych sytuacji, które są znane przeciętnemu użytkownikowi sieci, a które wpływają na potęgowanie niebezpieczeństwa, zagrażającemu demokratycznym zasadom społecznym. Piszą także o pewnych okolicznościach wprost; dla przykładu można podać wykorzystanie sztucznej inteligencji kosztem potencjału ludzkiego w przedsiębiorstwach i instytucjach. Takich przykładów Autorzy namnożyli pełną garść, jednak wiedza o nich jest tak samo przydatna, ile powodująca zwykły strach u czytelnika. Jednak niezbędna.

Należy wspomnieć o jeszcze jednym, znacznym atucie książki, którym są ilustracje, najczęściej w postaci zdjęć, rycin lub rysunków. Mapy, postacie, stare propagandowe plakaty czy zdjęcia starych maszyn uważanych niegdyś za wynalazek techniki, stanowią ubarwienie książki w kontekście jej estetyki, ale także przybliżają opis, by czytelnik zobaczył, doświadczył także zmysłem wzroku tego, o czym właśnie przeczytał.
Konstruując próbę odpowiedzi na pytanie, czy warto tę książkę zabrać ze sobą na urlop, zostawiając na jej rzecz nawet ukochany kryminał, odpowiedź brzmi jednoznacznie: „Tak. A nawet trzeba, obywatelu XXI-wiecznego, stechnologizowanego świata”.