Tragiczna Miłość Klary

„Tragiczna miłość Klary” to opowieść oparta na prawdziwej historii – dzienniku wschodniopruskiej służącej i poświęconych jej wspomnieniom i listach. Autor, Janusz B. Kozłowski, jest z wykształcenia prawnikiem i ekonomistą. Jego rodzina związana jest od wielu pokoleń z ziemią ostródzką. Autor swoją dotychczasową twórczość literacką poświęcił tej części dawnych Prus Wschodnich. Znakomicie posługuje się gwarą ostródzką. W swoich pracach skupia się przede wszystkim na opisie życia codziennego, obyczajów oraz relacji między polskojęzyczną ludnością rodzimego pochodzenia a ludnością niemiecką. Wyjątkową uwagę poświęca religijności dawnych protestanckich mieszkańców tych terenów – zwłaszcza gromadkarstwu – pietystycznemu ruchowi w obrębie Kościoła ewangelicko-reformowanego. To wszystko sprawia, że tło historyczne odmalowane jest z wielkim pietyzmem i dbałością o szczegóły, a jednocześnie nie przytłacza czytelnika ich nadmiarem.

W centrum fabuły stoi Klara Kroll – osiemnastolatka, która opuszcza rodzinną wieś Grady, by podjąć pracę służącej. Znajduje ją w Ostródzie w rodzinie ordynatora tamtejszego szpitala, doktora Deppnera. Dobrze trafia – w nowym domu znajduje szacunek i dobre traktowanie, a z panią domu nawiązuje się nawet nić przyjaźni. Klara stara się odnaleźć w nowym otoczeniu, a jednocześnie nie traci kontaktu z protestancką wspólnotą gromadkarską, która daje jej duchowe oparcie i poczucie przynależności. Jest bardzo wierzącą ewangeliczką. Swoje życie traktowała jako duchową drogę. Jej przeżycia sięgają głęboko w sferę doświadczeń graniczących z mistyką. Jej duchowe doświadczenia i rozmowy z doktorem Hoppe przeradzają się w dialog o granicy między rozumem a mistyką.

Miasto kusi Klarę swoimi możliwościami. Pojawiający się w jej życiu mężczyźni sprawiają, że zaczyna wierzyć w miłość i szczęście … Klara, wychowana w skromnej chłopskiej rodzinie ewangelickiej, bardzo silna wewnętrznie, której prosta wiara dotyka mistycyzmu, jest jednak bezbronna wobec miejskiego życia i obyczajów zamożnego mieszczaństwa. Autor powoli wprowadza niepokój i rozterki w życie Klary. I nagle jedna decyzja prowadzi do tragicznego w skutkach końca.
Autor posługuje się bardzo sprawnie słowami. Chwilami malarsko, kreśli zapomniane już obrazy i pejzaże z Ostródy i wsi Grady. Niekiedy bardzo sugestywnie, niemal czuć zapach drewnianych domów, jak śnieg skrzypi pod butami Klary, jak para z ust miesza się z zapachem nafty i słychać modlitewne śpiewy, rozmowy prowadzone gwarą. Czuć ból po śmierci Heleny, której pogrzebem zaczyna się książka i radość Klary ze spotkania z Bogiem.

Epilog jest niemal niewidoczny i tworzy całość z historią Klary. Wyjaśnione są w nim losy głównych bohaterów historii „Tragicznej miłości Klary”. Na pogrzebie Klary pojawił się doktor Hoppe, który jako jedyny znał tajemnicę jej śmierci. Siostra Klary, Emma, spisała jej historię w gwarze ostródzkiej, korzystając z relacji doktora Hoppe oraz pamiętnika siostry, znajdującego się wśród rzeczy przekazanych jej przez panią Deppner. Gruby zeszyt, zatytułowany „Miłość Klary”, do dziś znajduje się w posiadaniu potomków rodziny Emmy Kroll.

Warto uzupełnić lekturę książki o spacer wirtualną galerią ilustracji (klara-ilustracje.pl/galeria). Znajdują się tam grafiki i fotografie, które z pewnością pomogą odtworzyć klimat czytanej lektury. Kobieta na okładce to wykadrowana część zdjęcia, zamieszczonego na końcu tekstu.
Opisy życia codziennego, obyczaje i całe tło historyczne, na temat którego autor posiada rozległą wiedzę, sprawiają, że ta książka to lektura obowiązkowa wręcz dla tych, którzy interesują się historią Ostródy i tamtejszych terenów, a przede wszystkich jej kulturą i gromadkarstwem – ruchem, o którym ja dowiedziałam się po raz pierwszy z tej książki.