Postacie Biblii W Koranie Leksykon

„Postacie Biblii w Koranie. Leksykon” autorstwa Piusa Czesława Bosaka to książka, którą trudno oceniać według standardowych kryteriów czytelniczych. Nie jest to bowiem pozycja do czytania od deski do deski, ani książka, która ma prowadzić czytelnika narracją czy interpretacją. To monumentalne narzędzie pracy - kompendium, które dokładnie realizuje to, co obiecuje tytuł, i robi to z rozmachem rzadko spotykanym na polskim rynku wydawniczym.
Pius Czesław Bosak, biblista i badacz tekstów religijnych, podejmuje się w tej publikacji zadania ambitnego, a zarazem niezwykle precyzyjnego: zestawienia postaci znanych z Biblii z ich obecnością w Koranie. Już krótkie, czterostronicowe wprowadzenie jasno określa cel książki i metodę pracy. Autor nie zamierza interpretować, wartościować ani prowadzić czytelnika za rękę. Jego rolą jest zebranie materiału, uporządkowanie go i oddanie głosu samym tekstom świętym. To podejście uczciwe, akademicko zdyscyplinowane i - co dla mnie szczególnie istotne - wolne od publicystycznej tezy.

Po wprowadzeniu czytelnik otrzymuje zasadniczą część książki: czterdzieści dwa hasła ułożone alfabetycznie. Warto podkreślić, że nie są to wyłącznie pojedyncze postacie, ale również całe grupy, takie jak Madianici czy Chrześcijanie w ogólności, co od razu poszerza perspektywę porównawczą. Każde hasło ma niezwykle przejrzystą i konsekwentną strukturę. Najpierw pojawiają się odnośniki z Biblii, następnie z Koranu, a dalej fragmenty wspólne lub tematycznie zbieżne – jeśli tylko takie występują. Dzięki temu czytelnik może samodzielnie śledzić podobieństwa, różnice i przesunięcia znaczeń.

TEKSTY ZAMIAST KOMENTARZY
Jednym z największych atutów tej książki jest decyzja autora, by nie poprzestawać na samych referencjach. Zamiast suchych odsyłaczy dostajemy pełne fragmenty Biblii i Koranu. To właśnie ten wybór tłumaczy ogromną objętość publikacji (niemal tysiąc stron!) i jednocześnie stanowi o jej sile. Autor nie streszcza, nie interpretuje, nie upraszcza. Pozwala, by teksty przemawiały same. Czytelnik nie otrzymuje gotowych wniosków, ale narzędzie do ich samodzielnego formułowania. Dla mnie to ogromna wartość, bo sprzyja uważnej lekturze i prawdziwemu dialogowi między tekstami.
O ile z dostępnością Biblii nie mamy raczej problemu, jednak trudniej już o pełne wydanie Koranu. Nie każdy posiada go w domu. Dzięki tej publikacji nie musimy szukać odpowiedniej sury – ale od razu możemy przeczytać fragmenty, które opowiadają o danej postaci.

LEKSYKON JAKO NARZĘDZIE
Nie jest to książka, która ma zachwycać stylem czy narracją - i bardzo dobrze. Jej siłą jest funkcjonalność, konsekwencja i kompletność. To pozycja, do której się wraca, z której się korzysta, którą się przegląda fragmentami. W tym sensie „Postacie Biblii w Koranie” spełniają swoją rolę niemal wzorcowo. Mało tu komentarza, ale to świadomy wybór metodologiczny, a nie brak. Autor oddaje inicjatywę czytelnikowi, co w przypadku tak wrażliwego tematu wydaje mi się decyzją szczególnie trafną.

WERDYKT
Oceniam tę książkę bardzo wysoko, dlatego, że jest dokładnie taka, jakiej można i należy oczekiwać od leksykonu tej rangi. To dzieło monumentalne, rzetelne i niezwykle użyteczne, zwłaszcza dla osób zainteresowanych relacją między Biblią a Koranem, dialogiem między religiami oraz porównawczą analizą tekstów świętych. Wiem, że będę do tej książki wracał wielokrotnie - nie z obowiązku, lecz z autentycznej potrzeby. Będę obserwował również wydawnictwo Petrus, ponieważ wiem, że to nie jedyna pozycja tego typu, jaką wprowadzili na polski rynek.