Uśpione

Czasami warto jest wyjść poza literaturę z gatunku fiction i sięgnąć po coś, co głęboko osadzone jest w rzeczywistości, zwłaszcza jeśli dotyka ważnych tematów. Tak dokładnie jest w przypadku reportażu autorstwa Anthony’ego Passerona zatytułowanego „Uśpione”. „Uśpiona” nie jest bynajmniej opowieścią o śpiące królewnie czekającej na swojego księcia, co wcale nie oznacza, że bolesne przebudzenie nie będzie mam towarzyszyć w czasie śledzenia tej opowieści. Książka Passerona jest bowiem niezwykłą i przejmującą historią rodzinną, jak i społeczną kroniką związaną z pojawieniem się lata temu pierwszych przypadków epidemii AIDS.

Autor zabiera czytelnika właśnie w te lata 80-te XX wieku, po to, by na kanwie opowieści o doświadczeniach jego własnej rodziny pochylić się nad medycznym i społecznym kontekstem pojawienia się choroby, która początkowo wywoływała przerażenie i niosła swe bolesne żniwo w postaci licznych śmiertelnych wypadków.

Wraz z opowieścią autora czytelnik przeniesiony zostanie do małego miasteczka położonego gdzieś na pograniczu Francji i Włoch, po to by stać się częścią dwóch przeciwstawnych sobie rzeczywistości – tej, która przynosi spokój i tej, która nieść będzie burzę. To właśnie w tak malowniczych rejonach na co dzień funkcjonuje rodzina Passeronów. Prowadzą oni własny biznes w postaci dobrze prosperującej masarni, ciężko pracując w nadziei na lepszą przyszłość swoją i swoich dzieci. I ten sielsko-anielski stan pewnie trwałby nadal, gdyby nie nadejście pewnej tragedii – najstarszy syn, Désiré uzależnia się od heroiny, a następnie zostaje u niego wykryta choroba, która sanowi dla niego już wyrok – u Désiré rozpoznane jest AIDS.

To właśnie oczami Passerona obserwujemy jego wspomnienia o stryju, który przedwcześnie zmarł, to on staje się nośnikiem traum, które choć jego bezpośrednio nie dotyczą, dotkliwie wpłynęły na niego i na losy jego rodziny. To on boryka się z piętnem skrywanej, wstydliwej tajemnicy, a jego „Uśpione” jest formą przełamania zmowy milczenia i odarcia AIDS z roli tabu, o którym nie powinno się mówić. Dla Passerona przedwczesna śmierć jego wuja staje się powodem do podjęcia dyskusji o społecznej stygmatyzacji chorych na AIDS.

Druga, obok tej bardzo osobistej płaszczyzna na jakiej toczy się relacja zawarta w „Uśpione”, to globalne ujęcie w niej problematyki odnoszącej się do tej choroby. Passeron zwraca uwagę na dążenia świata medycznego i podętej przez naukowców waliki w poszukiwaniu mechanizmów namnażania się nowego w tamtym czasie wirusa, do poszukiwania właściwej drogi do walki z nim, do wynalezienia właściwych leków pozwalających na powstrzymanie rozwoju choroby, a wreszcie do podjęcia starań zmierzających do opanowania narastającej społecznie paniki.

Te dwie płaszczyzny prowadzenia narracji płynnie się w „Uśpione” przenikają sprawiając, że z czytelnik ma możliwość niemal na własnej skórze odczucia wpływu tragedii jednostki na jej bliskich. Śledząc rozważania Passerona przekonujemy się, że wydawać by się mogło problem globalny, utożsamiany stereotypów w zasadzie z osobami z tzw. marginesu społecznego, z osobami uzależnionymi od narkotyków, czy ze siecznością homoseksualną, może dotyczyć kogoś, kto funkcjonuje blisko nas, tak jak to było w przypadku rodziny Passerona.

Należy zatem cieszyć się z tego, że dawne podejście do AIDS współcześnie ewaluowało, ale osoby dotknięte tą chorobą nie są już tak jak kiedyś izolowane czy demonizowane. Współcześnie AIDS przestało być tabu, a wiedza o mechanizmach rządzących tą chorobą stała się na szczęście powszechna.

Jeśli jednak chcielibyście poznać punkt widzenia autora i jego zarazem bolesną, ale i poruszającą opowieść o rodzinnej tragedii z naznaczeniem piętnem choroby w tle to polecam Wam serdecznie „Uśpione”. Dajcie się ponieść subtelnej narracji autora i poznajcie jego punkt widzenia. Polecam, gdyż jest to z pewnością pozycja warta uwagi, zwłaszcza wymagającego czytelnika.