Gra W Kości

Jeśli Katarzyna Bonda jest królową kryminału to Elżbieta Cherezińska jest cesarzową powieści historycznych. Ktokolwiek, kiedykolwiek poznał jej unikatowy styl, ten wie, że jest on niepowtarzalny i angażujący do tego stopnia, że nawet ci oporni na historyczne fakty wciągną się w snute przez Autorkę opowieści. Potrafi ona zrobić to, czego wielu autorów literatury historycznej powinno się od niej uczyć – umiejętności ożywienia historii niezależnie od jej epoki, tak by nie sprowadzała się ona do suchych dat, ale malowała wręcz żywe obrazy minionych dziejów.

Dokładnie taka jest „Gra w kości”. To nie jest tylko powieść – to pełnokrwista, dynamiczna rekonstrukcja epoki, w której świętość pachnie krwią, polityka miesza się z ekstazą mistyczną, a wielcy tego świata nie są pomnikami, lecz ludźmi z krwi, kości i namiętności. W tej książce historia oddycha, pulsuje, ma temperaturę i rytm – a czytelnik zostaje wrzucony w sam środek gry, której stawka jest największa z możliwych - władza nad chrześcijańską Europą.

I jak każda gra także i ta potrzebuje swoich graczy. Tym razem pada na rozgrywkę między Ottonem III a Bolesławem Chrobry. Otto III w „Grze w kości” to młody cesarz, intelektualista, wychowany przez władzę i dla władzy, pod której ciężarem zmuszony jest coraz częściej się uginać. Cherezińska portretuje go z genialnym wyczuciem jako mistyka, który szuka świętości jak narkotyku, jak człowieka zmęczonego, mimo młodego wieku, własną wielkością, rozdartego między szeregiem doradców a własnymi wizjami.Po drugiej stronie rozgrywki znajduje się Bolesław Chrobry - całkowite przeciwieństwo Ottona. Mężczyzna silny, ambitny, brutalny, świadomy własnej wartości, kochający zarówno politykę, jak i kobiety, władzę, jak i ryzyko. To bohater, który ma w sobie coś z antycznego wodza i współczesnego swoim czasom stratega, on wie, że świat nie jest czarno-biały, więc sam też nie zamierza być jednowymiarowy.
Kontrast między nimi to oś całej powieści. Cherezińska buduje portrety obu władców jak w lustrzanym odbiciu. I właśnie to czyni spotkanie w Gnieźnie – kulminację roku 1000 – literacką detonacją.

Siłą powieści jest jej konstrukcja sprowadzająca się do wzajemnego przeplatania się historycznych zdarzeń – raz z przedstawienia narracjo z piastowskiego dworu, raz z cesarskich i papieskich posiadłości. To całościowo tworzy panoramę Europy w chwili przełomu.
Autorka pokazuje politykę nie jako zbiór dat, ale jako nieustanną grę: w której równe znaczenie przypisuje sojuszom, co dezinformacji, manipulacji czy zdradzie, które stają się równie istotne w historycznych rozgrywkach co walki na otwartym polu.
Siłą powieści Cherezińskiej jest również współczesność tej narracji. Cherezińska dostosowując język do współczesnych realiów, nie traci historycznego wyczucia. Gdy opisuje polityczne machinacje, czytelnik ma wręcz wrażenie, że czyta o tym, co działo się wczoraj a nie setki lat wstecz.

Całej historii towarzyszy też duch świętego Wojciecha. Jego obecność jest metafizyczna, symboliczna, polityczna i pełni istotną rolę - spaja oba światy: sakralny i świecki. To jeden z najciekawszych zabiegów powieści.

Cherezińska osiąga wreszcie jeszcze jeden, chyba najważniejszy cel - odczarowuje średniowiecze. Pokazuje tę epokę jako zarówno brutalną i sensualną, pełną namiętności, ale zarazem przepełnioną duchowością, której nie można sprowadzić do banalnego fanatyzmu. Mistycyzm i okrucieństwo idą tu ramię w ramię, jakby były dwiema twarzami tego samego boga.

„Gra w kości” to powieść, w której wszystko jest idealnie na swoim miejscu - bohaterowie, napięcie polityczne, symbolika, tempo narracji i psychologiczna głębia. To książka, którą czyta się jak thriller polityczny z X wieku. Polecam koniecznie!