Buddyjska Medytacja Dzogczen Dar Uważności i Ciszy

Nigdy nie medytowałam. Pomyślałam więc, widząc tę pozycję, że być może właśnie czegoś takiego potrzebuję, aby spróbować. I że jako osoba kompletnie nie znająca się na medytacji będę mogła ocenić, na ile ta książka jest przydatna i jasna dla laika.

A jest to książeczka bardzo niewielkich rozmiarów, mały format, 220 stron, wydawałoby się, że można ją przeczytać od ręki, na jedno posiedzenie, może dwa. Otóż nic bardziej mylnego. Spodziewałam się podręcznika z praktycznymi wskazówkami co zrobić, by zacząć medytować. Otrzymałam za to coś innego – swego rodzaju traktat filozoficzny o konkretnym systemie buddyjskiej medytacji (jak się bowiem okazuje, takich systemów jest wiele).

Autor bardzo stara się pisać prosto, miejscami jego styl wydaje się wręcz trochę dziecinny. Ale ponieważ to, co próbuje przekazać, bynajmniej nie jest proste, całość czyta się dość opornie. W takim sensie, że po kilku krótkich podrozdziałach za każdym razem potrzebowałam sobie zrobić przerwę, by odpocząć i ewentualnie przemyśleć to, co właśnie przeczytałam. Ponieważ jest to właśnie filozofia i to mocno nieintuicyjna dla ludzi z szeroko pojętego „Zachodu”.
Autor miejscami pisze bardzo swojsko i zrozumiale, podkreśla, że jego życie wcale nie różni się od życia przeciętnego mieszkańca Europy czy Ameryki. Szereg razy, w różnych podrozdziałach, powtarza też najważniejsze założenia. Łatwo je zapamiętać, trudno zrozumieć. Na istotę medytacji dzogczen składają się bowiem takie tezy jak: „Nic, co nas otacza, tak naprawdę nie istnieje”. „Wszystko, co przekazują nam zmysły, to tylko iluzja”. „Nie martw się przeszłością, bo już jej nie zmienisz, nie martw się przyszłością, bo jeszcze nie nadeszła, skup się na tym co tu i teraz”. „Z natury jesteśmy buddami, nie brakuje nam niczego do oświecenia, musimy tylko odnaleźć do niego drogę”. „Nie należy poddawać się emocjom i przywiązywać do rzeczy, do życia – w końcu wszystko, co nas otacza nie istnieje, a i tak wszyscy umrzemy”. „Rzeczy przychodzą i odchodzą, nie skupiajmy się na nich, nieważne, czy są dobre, czy złe”. „Nie stresuj się stresem”.

Wszystko pięknie wygląda w teorii, jednak ogromnie trudno przenieść to na praktykę. Mamy więc przed sobą wiele cennych i celnych słów, jednak… niełatwo może być zrobić z nich użytek. Bo ja po lekturze, wiedząc już całkiem sporo o filozofii dzogczen, nadal nie bardzo umiem medytować. Aktowi medytacji jako takiemu jest poświęcony tylko jeden rozdział ze wskazówkami, a potem najważniejsze założenia praktycznej strony medytacji są podsumowane na samym końcu. Jak na objętość książki to naprawdę mało, a może po prostu ja otrzymałam coś innego, niż się spodziewałam.

Oczywiście jednak sugestie zawarte w książce stanowią bardzo dobry punkt wyjścia. Warto wypróbować to, o czym pisze autor, a potem ewentualnie szukać dalszych wskazówek i sposobów, by wyciszyć się, rozproszyć gonitwę myśli, nauczyć się uważności (do tego pojęcia przykłada się w dzogczen bardzo dużą wagę). Powiedzmy sobie zresztą szczerze – pewnych rzeczy nikt za nas nie zrobi. Medytacja jest jak każda inna umiejętność; trzeba spróbować, zrobić pierwszy krok, a potem ćwiczyć, ćwiczyć… i ćwiczyć. Nie ma innego sposobu.

Choć „Buddyjska medytacja Dzogczen” nie jest łatwą lekturą, jest warta sięgnięcia po nią i przeczytania po kolei wszystkich krótkich rozdzialików. Nawet jeśli część jest trudna do zrozumienia i zaakceptowania w konsumpcjonistycznej kulturze Zachodu, każdy może tu znaleźć coś dla siebie. I nawet jeśli czytelnik nie nauczy się cudownym sposobem od ręki medytować, może pewne rzeczy przemyśleć i zastanowić się nad sobą i życiem. A próba nauczenia jak się wyciszyć i praktyka uważności jeszcze nikomu nie zaszkodziły.