ABC Narcyza (Ebook)

„ABC Narcyza”, jak mówi podtytuł, to indeks oficjalnej i potocznej terminologii przemocy narcystycznej. Autorka wykonała tytaniczną pracę – sięgnęła do literatury, w tym anglojęzycznej, by krok po kroku, literka po literce wyjaśnić, że narcyz to nie tylko zakochany w sobie piękniś. A wręcz przeciwnie – często brzydal dyktujący warunki i niszczący otoczenie swoimi chorymi zasadami. Jeśli jesteś ciekaw, co kryje się pod tymi terminami ACON’s, grooming czy zranienie narcystyczne, musisz koniecznie sięgnąć po ten tytuł.

 

Autorka „ABC Narcyza” to Agata Butler, która, jak pisze we wstępie, nie ma doktoratu, ani innego tytułu naukowego, „który usprawiedliwiałby moją czelność pisania o czymś tak skomplikowanym, jak zaburzenia narcystyczne, (…), ale mam wieloletnie doświadczenie w życiu z narcyzami”. Od dwóch lat prowadzi na Facebooku stronę pod nazwą „Narcyz – 50 twarzy psychopaty”. Jak podkreśla, „ten ebook ma Ci po prostu pomóc otworzyć oczy”.

 

W pigułce: narcyz to osoba, która w diagnozie spełnia co najmniej 5 z 9 zaburzeń; narcyzm jest częstszy u mężczyzn; występuje w formie agresywnej lub łagodnej; toksyczni, narcystyczni rodzice prowadzą dziecko do traumy i nieumiejętności nawiązania relacji, a szef-narcyz to twórca toksycznego środowiska pracy.

 

Tyle w skrócie. Teraz szerzej. Taki przykład: ojciec, prawdopodobnie narcyz, ani za dobrze wykształcony, ani za wiele w życiu nie osiągnął, ale życie rodzinne musi się toczyć według przez niego wymyślonych zasad. Wszyscy biegają na paluszkach, żeby nie obudzić w nim złości, bo „jak się zbudzi, to nas zje”. Wiedzę czerpie z tak zwanego doświadczenia, to znaczy z telewizji, życia zawodowego i tego, co powie sąsiad. Żona: klasyczna latająca małpa. Flying monkeys, czyli latające małpy to pozornie niewinny termin, który pochodzi z książki Franka Bauma i filmu "Czarodziej z Oz". Zła wiedźma wysyła swoje latające małpy, aby dręczyły i straszyły Dorothy, Lwa, Blaszanego Człowieka i Stracha na Wróble. „Ilustruje to idealnie jedną z narcystycznych technik manipulacji, pozwalającej na tzw. przemoc przez pośrednika (abuse by proxy). Narcyz rekrutuje innych ludzi, aby w jego imieniu szpiegowali, rozpowszechniali oszczerstwa i kłamstwa na temat osoby, która padła jego ofiarą. Czyli szuka ludzi od brudnej roboty, dzięki którym narcyz pozostaje niewinny niczym dziewica”.

 

I teraz dwójka potomstwa: złote dziecko i kozioł ofiarny. „Narcyz jako rodzic rozdziela te fazy między dzieci i często idealizuje jedno dziecko, a dewaluuje inne. Ten szczęściarz, czyli ulubieniec, nazywany jest w terminologii narcystycznej złotym dzieckiem (golden child). (…) Narcystyczny rodzic uważa oczywiście, że to jemu należy się podziw za wszystkie pozytywne cechy złotego dziecka i chwali się tym na prawo i lewo. Czyli chwaląc złote dziecko, że jest bardzo inteligentne, tak naprawdę projektuje na nie przekonanie o własnej inteligencji”. „Maskotka”, czyli ulubione dziecko, to to, które postępuje zgodnie z życzeniem narcyza. To taki domowy klakier. Być może myśli swoje, ale przytakuje tatusiowi, bo to się opłaca. Jest chwalone, dostaje większe kieszonkowe, ale ma dodatkową funkcję – ma za zadanie szpiegować i donosić na kozła ofiarnego, który „znajduje się w wiecznym ogniu krytyki i raniących porównań ze złotym dzieckiem”.

 

„Kozły ofiarne są zwykle obwiniane za wszystkie problemy rodzinne, dyscyplinowane lub karane totalnie nieproporcjonalnie, obciążone nadmiernymi obowiązkami. Narcyz traktuje takie dzieci bardzo źle, w sposób w żadnej mierze przez nie niezasłużony. Narcystyczna rodzina żyje przekonaniem, że kozioł ofiarny nie może nigdy zrobić niczego dobrego”. Kozioł ofiarny uważany jest za wyrzutka, bo żyje po swojemu, bo być może nie chodzi do kościoła, ma własne ideały niezgodne z tym co tatuś każe myśleć, po prostu wstyd i hańba dla rodziny, bo co sąsiedzi powiedzą.

 

Pomyślałby ktoś, że złote dziecko ma lepiej. Nic bardziej mylnego. Przyjmując chore zasady narcystycznego rodzica jako swoje, w następnym pokoleniu tworzy zafałszowaną rzeczywistość. Chyba, że w którymś momencie, tak jak kozioł ofiarny, wyrwie się spod wpływu toksycznego rodziciela.

Jedyny sposób, by przeżyć w kontakcie z narcyzem? Totalnie się odciąć. Jest jeszcze metoda pośrednia, tzw. szara skała, czyli odpowiadaj, nie reaguj. Słowem: mając w otoczeniu narcyza jest się wciąż na polu bitwy, uczestniczy się w ciągłej walce. A wygrany jest tylko jeden: narcyz, oczywiście w swoim mniemaniu.

 

Jestem absolutnie zachwycona abecadłem narcyzmu autorstwa Agaty Butler. Czytałam ten tekst jak nową prawdę objawioną. Autorka, jak zaznacza, nie jest dyplomowanym psychologiem, ale życie przejechało po niej narcyzem dwukrotnie: w postaci matki i partnera życiowego. A to więcej niż doktorat i habilitacja. Mam wrażenie, że autorka miała do spełnienia potrójną misję. Po pierwsze ogarnąć terminologię; po drugie przestrzec tych, którzy są nieświadomi obecności narcyzów w swoim otoczeniu i poddawani nieustannej manipulacji; a po trzecie poprzez publikację uporać się z podwójną traumą – z dzieciństwa i z wieku dorosłego, bo jak sama zauważa, z domu rodzinnego wypadła jak z deszczu pod rynnę. Z objęć jednego narcyza uwolniła się, by zatonąć w ramionach drugiego. I nie pomogło posiadane już doświadczenie. Narcyz powabny jest, podstępny jest, potrafi podejść, karmi okruszkami, strzela fochem, obraża się, milczy, a za chwilę wpada w niepohamowaną złość. Słowem: człowiek orkiestra. Drodzy Czytelnicy – strzeżcie się narcyzów, ale po książkę Agaty Butler sięgnijcie – koniecznie!

ABC narcyza Agaty Butler to pozycja, która według wydawców oraz wielu portali czytelniczych zaliczana jest do kategorii książek psychologiczno – socjologicznych, zahaczających o szeroko rozumiane nauki społeczne. Ta klasyfikacja może odstręczać potencjalnych czytelników, gdyż mało kto lubi zaznajamiać się ze stricte naukowymi książkami, które niejednokrotnie mogą nam zamazać obraz określonego problemu i zagadnienia. Oczywiście, nie twierdzę, że takie pozycje nie są wartościowe, jednak w obliczu jakiejś osobistej tragedii, czy konfliktu międzyludzkiego, który nas dotyka, chcemy jak najszybciej uporać się z zaistniałą sytuacją, a przede wszystkim uzyskać świadomość, co nas właściwie spotyka i jak długofalowo możemy z tym walczyć. Autorka w swoich refleksjach proponuje nam wiedzę użyteczną, bardzo prostolinijną, a także tłumaczy najważniejsze pojęcia i teorie dotyczące zjawiska narcyzmu. Robi to po to, aby czytelnik, który hipotetycznie wszedł w relację z taką toksyczną osobą, mógł uświadomić sobie swoje złe położenie, a także zyskał narzędzia do ucieczki fizycznej i mentalnej od takiego człowieka.

 

 Prostolinijność i łatwość narracji Agaty Butler to w przypadku wspomnianej pozycji bardzo pozytywne cechy. Nie otrzymujemy tutaj typowej pseudo – naukowej papki teoretycznej, tylko sytuacje z życia wzięte. Widać wyraźnie, że twórczyni ma ogromną wiedzę na temat narcyzmu, ale nie tylko z „mądrych” książek, lecz przede wszystkim z własnego doświadczenia. Podaje ona przykłady wydarzeń, które ją spotkały, wskazuje na swoje reakcje na zachowanie narcyza, w tym przypadku byłego partnera, które stanowiły o początkowej dezorientacji. Co niejednokrotnie podkreśla, orężem typowego narcyza jest zdolność perfekcyjnej manipulacji, w skutek której, po określonej konfrontacji jesteśmy przekonani o własnej winie, choć wcześniej wyraźnie zauważaliśmy nieadekwatne i niestosowne zachowania tej drugiej, nasączonej narcyzmem, osoby. Co ważne, w krótkich, ale bardzo szczegółowych rozdziałach, autorka wskazuje na wszystkie mechanizmy działania tytułowego antybohatera, przy czym podkreśla niejednokrotnie, że świadomość tych stosowanych przez niego drastycznych narzędzi manipulacji, pomoże nam w rozszyfrowaniu prawdziwiej motywacji i odczuć. Jest to niezwykle ważne w kreowaniu w sobie buntu, a później możliwości ucieczki i izolacji od kogoś, kto zatruwa nam życie i nie pozwala czerpać z niego garściami.

 

 Innymi słowy, pozycja o której mowa, to kontaminacja praktycznych wskazówek z osobistą historią autorki, która może wprawić w osłupienie. Dzięki tym zwierzeniom możemy domyślić się, jakie konsekwencje mogą nas spotkać, jeśli nie uwolnimy się z toksycznej relacji, w której ta druga strona tylko bierze, nic od siebie nie dając, a przy tym jeszcze rujnując naszą psychikę, wcześniej wypracowany sposób patrzenia na świat i innych ludzi. Ta książka może uchronić wiele osób od nieświadomych błędów – można z niej wyczytać wiedzę użytkową, nie tylko same „papierowe” teorie, które i tak nie dotrą do naszej świadomości. Sama osobiście będę gorąco polecać tę pozycję innym, gdyż uświadomiła mi ona, że są w moim otoczeniu osoby narcystyczne, które bezpośrednio wpływają na pogorszenie się jakości mojego życia. Dzięki tym refleksjom zrozumiałam też pewne schematy i sytuacje, które spotkały mnie w moim dzieciństwie i okresie nastoletnim. Jeśli macie więc podobne problemy, bądź też podejrzewacie, że wasz partner/partnerka, rodzic, przyjaciel może wykazywać cechy narcystyczne, to czym prędzej łapcie za e-book Agaty Butler – ta pozycja rozjaśni wam wiele kwestii, a także pomoże wypracować swoiste mechanizmy obronne i świadomość, w jaki sposób należy reagować.

Jeśli pasjonują Was mechanizmy ludzkich zachowań, jeśli chcecie poznać motywy działania waszego partnera, który swoje potrzeby wysuwa na pierwszy plan, bagatelizując wasze, jeśli zmagacie się z przemocą psychiczną i manipulacją w związku, to koniecznie musicie sięgnąć po książkę Agaty Butler „ABC Narcyza”.

 

Tytuł tej publikacji – mającej formę leksykonu, w zamierzeniu Autorki, ma za zadanie hasłowo omówić zagadnienia współegzystowania z osobnikami o osobowości narcystycznej. W istocie Agata Butler poczynając od wyjaśnienia trudności w funkcjonowaniu w dorosłym życiu dzieci narcyzów, przez omówienie mechanizmów działania jednostki narcystycznej, faz występowania stosowanej przez narcyza przemocy, poprzez jej skutki, na konkretnych przykładach stara się zobrazować czym jest przemoc narcystyczna i jakie są jej przejawy. Jest to dla niej o tyle trudne i mocno osobiste, że Autorka bazuje na własnych doświadczeniach zarówno z dzieciństwa i związanych z nimi relacji z toksyczną, narcystyczną matką, jak i z dorosłego życia, w którym partner okazał się powielać te same schematy, tym razem jednak na niej jako dorosłej kobiecie, która mimo doświadczeń z dzieciństwa nie uniknęła powrotu do destruktywnych zachowań.

 

Problematyka podjęta w książce jest trudna i budzi wiele emocji, przede wszystkim dlatego że przemoc narcystyczna, jak każda odmiana przemocy psychicznej, jest trudna do ujawnienia. Nie zostawia ona trwałych śladów na ciele w postaci sińców, jednak pozostawia trwałe urazy w psychice, powodujące brak wiary w siebie, deprawację własnych potrzeb, godzenie się na poniżające traktowanie. Sam Narcyz ma przekonanie o własnej wyższości, przeświadczenie o swej nieomylności, nieograniczone prawo krytyki, chęć stałego kontrolowania partnera lub dzieci, a wreszcie zupełny brak empatii. Co więcej, umiejętność ukrywania własnych destrukcyjnych zachowań sprawia często, że Narcyz świetnie się kamufluje, co sprawia, że przez swoje otoczenie, postrzegany jest jako jednostka niezaburzona, zarzucając brak równowagi psychicznej swoim bliskim, na których na co dzień spada odium jego destruktywnej osobowości.

 

Sama ofiar często też sprytnie jest zmanipulowana – ilość troski i uwagi jaką otrzymuje ona w fazie idealizacji, gdzie jest noszona na rękach i obsypywana prezentami i czułościami, pozostawia ją w złudnym przekonaniu, że faza dewaluacji, w której najpierw izolowana jest od swych bliskich i przyjaciół, a następnie poddana całkowitej kontroli Narcyza, a wreszcie karana za najdrobniejsze przewinienia, szybko minie, a sielanka znowu wróci. Nic bardziej mylnego. Cykl przemocy będzie się powtarzał, że zintensyfikowaną siłą. Powtarzalność faz tej przemocy powoduje, że jej ofiara często pozostawiona jest sama sobie, gdyż przez otoczenie postrzegana jest jako ta zaburzona, którą trzeba leczyć i izolować. Jeśli jeszcze do spółki z Narcyzem będą działać wysłane przez niego „Latające Małpy”, czyli grono zmanipulowanych przez Narcyza osób, ofiara praktycznie znajdzie się na straconej pozycji.

 

Na wszystkie te kwestie zwraca uwagę Autorka, która z wielkim dystansem przedstawia mroki własnego życia. Szczerze współczując Autorce podziwiam jej odwagę i fakt, że wykraczając poza sferę własnego komfortu zdecydowała się na głośne mówienie o tej przemocy. Mam z nią bowiem na co dzień do czynienia i w sprawach karnych dotyczących znęcania się w rodzinie, czy przestępstwa stalkingu, jak i w sprawach rodzinnych, a zwłaszcza rozwodowych. Będę z pewnością tę publikację polecać lekturze moich klientek. Wiedza i świadomość że nie jest się samemu, a zwłaszcza, że oznaki niepoczytalności nie leżą po ich stronie, choć nie gwarantuje sukcesu w błyskawicznej poprawie własnej sytuacji życiowej, to stanowić może punkt wyjścia dla podjęcia terapii, wstania z klęczek i wyrwania się z okowów przemocowego partnera, a to już coś.

 Autorką książki jest Agata Butler i jak się zarzeka już w pierwszych słowach lektury - nie ma tytułu naukowego związanego z dziedziną o której pisze. Prowadzi za to grupę w social mediach (facebook: Narcyz - 50 twarzy psychopaty) i właśnie tam dzieli się swoją wiedzą. Warto zaznaczyć, że autorka sama była ofiarą osobowości narcystycznej (nie raz!) w osobie swojej matki i byłego partnera.

 

Zgodnie z podtytułem jest to faktycznie swoistego rodzaju indeks terminologii związanej z zaburzeniem osobowości narcystycznej. Wydany został w formie e-booka i moim pierwszym nieodpartym wrażeniem było, że książka jest nie do końca dopracowana pod względem układu, korekty i stylistyki. Trochę niesmak mam do sformułowań typu “czy to mnie wali w dekiel, coś jest nie halo”. Książka nie posiada fabuły, jest za to zbiorem i niejako słowniczkiem pojęć. Osobiście ciężko mi się ją czytało, trochę jak encyklopedię - mnóstwo wiedzy, nowych pojęć ale jest to zadanie trudne, aby być skupionym cały czas podczas zgłębiania takiej lektury więc naturalnie musiałem często robić przerwy w zgłębianiu wiedzy. Nie jest to pozycja wyczerpująca dogłębnie temat narcyzmu. Jest to książka bardziej skierowana dla początkujących i średnio zaawansowanych w tym temacie aby nakreślić problemy i pewne zjawiska. Nie ma w książce porad, zaleceń czy ćwiczeń terapeutycznych.

 

Co to treści zawartych w publikacji, autorka skatalogowała pojęcia alfabetycznie (dużo pojęć odnosi się do języka angielskiego) ale często jest umieszczony odpowiednik polski. Co nie powinno dziwić, statystycznie rzecz ujmując, z zaburzeniami narcystystycznymi częściej borykają się mężczyźni niż kobiety. Wraz z wyjaśnieniem pojęć Butler czasami podaje przykłady ze swojego życia jak dana czystość narcyza wyglądała z jej perspektywy, czym się objawiała i jakie były późniejsze skutki tych działań. Książka na pewno pomaga zrozumieć pewne mechanizmy zachowania narcyzmu. Czym on się kieruje, co jest dla niego ważne a co całkowicie bez znaczenia. Warto zaznaczyć, że normalny, zdrowy człowiek ma kompletnie inny kodeks wartości, innymi uczuciami się kieruje w życiu niż narcyz. Przy pomocy wiedzy zawartej w książce możemy sami zauważyć czy nie jesteśmy w gronie osób z taką przypadłością jak narcyzm. Będziemy mogli zainterweniować gdy nie będzie jeszcze za późno na działanie.

 

Najciekawszą częścią według mnie był fragment odnośnie cyklu przemocy narcystycznej - początkowa faza idealizacji (bombardowania miłością), później dewaluacja (zwrot o sto osiemdziesiąt stopni w stosunku do fazy pierwszej) a następnie porzucenie. Dowiedziałem się z lektury, że działania narcyza są bardzo dobrze przemyślane i zarazem perfidne. Potrafi on zbudować nieprawdopodobne historie z pełnymi dowodami, wciągnąć w to innych, podatnych na sugestie ludzi i wmówić ofierze, że to tylko ona sie myli! Kolejnym ciekawym zagadnieniem było poruszenie tematu narcystycznego zaburzenia osobowości, gdzie aby takie zaburzenie można było zdiagnozować potrzebnych jest minimum 5 z 9 podanych tam cech osobowości. Warto wiedzieć, że fachowcy wyodrębniają jawnego i ukrytego narcyza, którzy różnią się między sobą działaniem wobec ofiary i mają inną motywacje. Autorka wypunktowuje również reakcje towarzyszące PNSD (stresu ponarcystycznego), które mają miejsce w przypadku związku z narcyzem. Na końcu książki zostały wyszczególnione najważniejsze informacje co warto zapamiętać z lektury - bardzo mi się podobało (kompendium i pigułka wiedzy).

 

Podsumowując, jeśli interesujesz się tematyką psychologii, osobowości ale obce Ci są takie pojęcia jak ACON`s, kampania oszczerstw, dysonans poznawczy czy sałatka słowna mogę śmiało polecić tę książkę. Tylko proszę nie oczekiwać łatwej lektury. Za to mogę zapewnić, że będzie dużo, dużo wiedzy i przykładów z życia.